روابط عمومی چی

 

تعاریف « مصاحبه هدایت شده »  (بسته)

-         مصاحبه‌ای را گویند که اختیار طرح پرسش‌ها و کنترل جریان مصاحبه در دست‌‌مصاحبه‌گر (مصاحبه کننده ) بوده و در آن پرسش هایی را مطرح میکند و جوابهای مشخصی را از مصاحبه شونده میخواهد .

-         در این مصاحبه موضوع مصاحبه از قبل تعیین شده و مورد موافقت طرفین است .

 

کاستیهای « مصاحبه هدایت شده »  (بسته)

-         مصاحبه شونده تحت تاثیر و نفوذ مصاحبه کننده قرار دارد .

-         بدلیل جهت دار بودن و مشخص بودن سوالات ممکن است اطلاعات کافی در مورد موضوع مصاحبه ابراز نشود .

-         سوالات مشخص گاهی سبب رنجش مصاحبه شونده میشود .

-         طرح سوالات مشخص سبب میشود مصاحبه شونده از پاسخ به پرسش های مهمی که در
پیش روست فرار کرده طفره برود و اجتناب ورزد .

 

 

  ویژگیهای مهم  « مصاحبه هدایت شده  »

-    ارزیابی رفتار و حرکات (ارتباط غیرکلامی) مصاحبه شونده ضروری است؛ زیرا تمایل و عدم تمایل مصاحبه شونده را به مصاحبه نشان میدهد . 

-    اگر حس کنیم مصاحبه شونده مایل به همکاری است میتوان پرسش ها را مشخص طرح کرد در غیر این صورت اگر حالتی دفاعی داشت باید مصاحبه را با سوالات آسان آغاز و
سوال های مهم را در مراحل بعد مطرح کرد .

-    از مزایای مهم این سبک مصاحبه کارایی و سرعت آنست زیرا با طرح پرسش های مشخص و دقیق خبرنگار میتواند جهت مصاحبه را تعیین و اطلاعات لازم را بدست آورد .

 

   تعاریف و ویژگهای « مصاحبه هدایت نشده »  (آزاد)

-         مصاحبه‌ای را گویند که موضوع و پرسش های مصاحبه قبلاً تعیین نشده باشد و‌کنترل‌جریان مصاحبه در دست مصاحبه شونده باشد .

-         این نوع مصاحبه یک نوع گفتگوی دو طرفه است از این رو به این نوع مصاحبه « مصاحبه آزاد» هم میگویند؛ زیرا مصاحبه از حالت رسمی خارج شده و مصاحبه شونده به اختیار خود میتواند به پرسش ها پاسخ دهد و مصاحبه شونده زیر نفوذ خبرنگار نیست .

 

 

 

کاستهای « مصاحبه هدایت نشده »  (آزاد)

-         تهیه و تنظیم مصاحبه هدایت نشده نیازمند صرف وقت است زیرا خبرنگار مجبور است وقت خود را صرف موضوع هایی کند که گاهی به اخبار و مسائل روزنامه یا جامعه ربطی ندارد .

-         در این نوع مصاحبه کنترل مصاحبه در دست کسی است که معولاً نباید باشد؛ زیرا امکان خارج شدن از موضوع مصاحبه و طرح مسائل غیرضروری در مصاحبه هدایت نشده بسیار زیاد است .

 

دلایل ترکیب مصاحبه به « سبک آزاد و هدایت شده » 

-         این سبک از کاربردی‌ترین نوع مصاحبه در نشریات روز دنیاست.

-         ترکیب این سبکها سبب میشود هم سوال ها مشخص و دقیق و هم پرسش ها کلی و عمومی باشد .

-         بهتر است در این سبک مصاحبه را با پرسش های کلی و عمومی آغاز تا فرد احساس آرامش و اطمینان کرده و بعد در ادامه پرسش های دقیق و مشخص برای رفع ابهام از مابقی مصاحبه انجام شود .

-         در مصاحبه خبری و گروهی بهترین سبک مصاحبه؛ سبک هدایت شده است .

-         اما در مصاحبه فردی بهترین سبک؛ مصاحبه آزاد است و طرح سوالات کلی و عمومی

 

 

تعاریف و ویژگیهای « مصاحبه عمقی »

-         این نوع مصاحبه در واقع یک گفتگوی دو طرفه است که از یک سو خبرنگار متخصص و صاحبنظر و از سوی دیگر صاحب یا صاحبان اندیشه و تخصص در زمینه های سیاست؛ اقتصاد؛ ادب؛ هنر و .... به اظهار نظر میپردازند ....

-         ویژگی مصاحبه عمقی اغلب یکسان نبودن نظرات روزنامه نگار و مصاحبه شونده است که به کرات پیش می آید و همین نکته دلیل خواندنی بودن مصاحبه عمقی است .

-         اداره موضوع و سوژه مورد گفتگو در مصاحبه عمقی هر چه محدود تر باشد به سمت تخصصی تر شدن پیش میرود .

-         سوال ها فقط برای شکافتن موضوع مطرح میشود و به همین خاطر مصاحبه عمقی شبیه به یک مباحثه است .

-         این سبک مصاحبه اساس نشریات تخصصی است .

-         شکل پرسش و پاسخ در مصاحبه های عمقی فرق میکند؛ زیرا خبرنگار در این نوع مصاحبه فقط پرسشگر نیست بلکه خودش صاحبنظری است که با اداره مصاحبه نظرات فرد مصاحبه شونده را تجزیه و تحلیل میکند .

 

« میزگرد » به کدام یک از سبکهای مصاحبه شبیه و نزدیک است  

-         نوعی از مصاحبه عمقی که در آن خبرنگار بر عکس سبک عمیقی؛ با چند تن از اهل فن و صاحبنظر گفتگویی را درباره یک موضوع ترتیب داده و آنرا اداره میکند .

-         میزگرد اگر جنبه خبری داشته باشد معمولاً قبل از وقوع رویداد یا بعد از آنست

-         در میزگرد خبرنگار متخصص با معرفی حاضران و تعیین موضوع و اداره بحث؛ سعی دارد ضمن ارائه پیشنهاد و مداخله در بحث از کشیده شدن موضوع بحث به سایر موارد جلوگیری کند . 

 

تعاریف و ویژگهای « مصاحبه گسترده » (در سطح)

-         مصاحبه گسترده در سطح به مسائل و موضوع های مختلف پرداخته و عمق مطلب را مورد توجه قرار نمیدهد .

-         میزان سواد؛ دانش؛ آگاهی و تخصص مورد نظر نیست .

-         در این نوع مصاحبه سوالات کوتاه و ساده و پاسخ ها نیز کوتاه است و گاه مصاحبه شونده با « بله خیر» 

-         هدف این مصاحبه کسب اطلاعات بدون ریشه یابی

-         یا معرفی افراد بدون نگاه به زندگی – رفتار و شغل است جواب میدهد .

-         گیرایی این نوع مصاحبه به ترکیب و ردیف سوال ها و پاسخ هایی که خبرنگار دریافت میکند و پیامی که د رخلال آن قرار است به مخاطبین داده شود بستگی دارد . 

 

تعاریف و ویژگهای « مصاحبه کتبی » (غیرحضوری)

-         این مصاحبه ویژه کسانی است؛ که میخواهند جواب سوالات را برای تسلط بیشتر به صورت کتبی نوشته و برای پاسخ نیاز به فرصت و وقت بیشتری دارند .

-         سوالات بصورت کتبی به مصاحبه شونده داده شده و پاسخ ها نیز کتبی است؛ به دلیل شباهت سوالات این نوع مصاحبه از پرسشنامه استفاده می شود این سبک بیشتر در کارهای تحقیقی کاربرد دارد .

-         این مصاحبه کمتر جنبه خبری دارد و از نقاط ضعف آن عدم حضور خبرنگار و عدم پاسخ به برخی سوالات است .

 

تعاریف و ویژگهای « مصاحبه شفاهی » (حضوری)

-         خبرنگار باید در این نوع مصاحبه علاوه بر تسلط بر تکنیک های مصاحبه؛ اطلاعات عمومی و تخصص روزنامه نگاری باشد – ابزار خبرنگار شناخت سریع مخاطب و حالات روحی اوست – نقطه قوت این سبک ایجاد یک رابطه متقابل بین خبرنگار و مصاحبه شونده است لذا همیشه باید سوالات پی در پی در ذهن خبرنگار آماده باشد .

 

 

تعاریف و ویژگهای « کنفرانس خبری »

-         سوالات باید سنجیده – پخته و روشن باشد کنفرانس های خبری گاهی حول محور یک یا چند موضوع است .

-         هنگام طرح سوال باید به چشم مصاحبه شونده مستقیما نگریست .

-         وضعیت آراسته خبرنگار و مخاطب قرار دادن مصاحبه شونده به اسم و عنوان در ایجاد ارتباط موثر است .

-         یکی از راههای اطلاع رسانی – آگاه کردن مردم از تصمیمات و فعالیتهای تازه؛ اعلام موضعگیری درباره حوادث متنوع به افکار عمومی درباره موضوعات متنوع با استفاده از رسانه ها را کنفرانس خبری میگویند – نقش پرسش در کنفرانس های خبری مهم است

-         در این نوع مصاحبه اول مصاحبه شونده هدف خود را از برگزاری جلسه اعلام و بعد به تشریح نکات مهم پرداخته و پس از آن به خبرنگاران فرصت طرح پرسش ها را میدهد .

-         سوالات باید ضمن وضوح کامل از طفره رفتن مصاحبه شونده جلوگیری کنند لذا طرح سوالات مرکب، بهترین شکل طرحی سوالات است .

 

 

 

بهترین و کامل ترین تعریف از « مصاحبه »

-         مصاحبه یک توع ارتباط شخصی است (بین خبرنگار و مصاحبه شونده ) است که برای دریافت اطلاعات تازه؛ آگاهی از واکنش افراد عادی و معروف و انعکاس نظرها؛ افکار و اطلاعات ویژه

 

مراحل تهیه مصاحبه

-         بررسی – تحقیق – مطالعه – موشکافی – طراحی سوالات – تعیین پرسش ها – تنظیم مصاحبه

 

ویژگيهای « آمادگی قبلی » در مصاحبه

-         مصاحبه شونده میفهمد که خبرنگار درباره موضوع اطلاعات داشته و جدی است – امکان ارزیابی مطالب مصاحبه شونده در جریان مصاحبه وجود دارد .

-         سبب‌صرف‌وقت‌کم و پرداخت به مسائل اصلی میشود – تحقیق قبلی باعث طرح پرسش‌های مهم و یافتن سوالات مهم میشود .

-         جریان مصاحبه در کنترل خبرنگار بوده و از طرح مطالب پیش پا افتاده جلوگیری میکند – اگر زمان برای تحقیق کم است خبرنگار میتوان اطلاعات مهم مصاحبه شونده را از منابعی چون (آرشیو؛ کتابخانه؛ همکاران و منابع قابل دسترسی) بدست آورد .

 

 

مزایای استفاده از « پرسش های از قبل نوشته » شده

-         خبرنگار باید پرسش ها مصاحبه را از قبل در نظر داشته و هنگام مصاحبه به نحوه بیان توجه کند – طرح پرسش ها به صورت « مشخص » یا « مردد » بستگی به نوع مصاحبه از نظر هدایت شده یا هدایت نشده دارد .

-         برای خبرنگاران تازه کار طرح سوال قبل از مصاحبه ضروری است – موضوع مصاحبه از ذهن نرفته و فراموش نمیشود .

-         در جریان مصاحبه برخی باطرح سوالات گوناگون مصاحبه را از مسیر خارج میکنند؛ سوال از پیش نوشته شده فرد را قادر به هدایت مصاحبه میکند .

-         پرسش‌های از پیش تعیین شده این تصور را در ذهن مصاحبه شونده ایجاد میکند که خبرنگار جدی است .

معایب و نقاط استفاده از  « پرسش های از قبل نوشته شده » در مصاحبه

-         محدود کردن تمرکز فکری روزنامه نگار بر روی سوالاتی که طرح شده و نمیتواند بر روی موضوعات تازه ایی که مصاحبه شونده مطرح کرده سوالی بپرسد .

-         گاهی مصاحبه شونده مسائلی را مطرح میکند که اصلا در ذهن خبرنگار نبوده و بدلیل ارزش خبری باید موشکافی شود و طرح سوالات جدید در مورد موضوع بستگی به دانش کافی خبرنگار دارد .

-         بهترین روش در مصاحبه طرح سوالات در چارچوب مصاحبه و توجه به گفته های مصاحبه شونده در حین مصاحبه جهت طرح سوالات جدید احتمالی است .

 

برخی نکات مهم درباره مصاحبه

-         ایجاد ارتباط با مصاحبه شونده جهت پرهیز از جواب ندادن – آگاهی خبرنگار به اصول روان شناسی با منظور وادار کردن مصاحبه شونده به سخن گفتن

-         حفظ چند پرسش و بازگویی پی در پی آن در مصاحبه

-         تحریک پرسش شونده برای مقابله با سکوت وی بودن ایجاد جنجالد

-         کشیدن پای مردم به مصاحبه سبب واکنش افراد میشود .

-         کاربرد این لفظ که سکوت شما به شایعه دامن میزند سبب تحریک مصاحبه شونده میشود .

-         زمان انتظار برای آغاز مصاحبه باید فرصتی برای تکمیل اطلاعات درباره فرد یاموضوع مصاحبه باشد . 

 

چند نوع از سبکهای تنظیم مصاحبه

-         درمصاحبه های خبری بهترین سبک تنظیم مصاحبه « سبک هرم وارونه » است و بدین ترتیب تنظیم میشود که در لید چکیده مهم ترین مطالب مصاحبه ارائه و در پاراگراف بعدی توضیحات بیشتر درباره همان موضوع را بیان میکنیم (مصاحبه خبری یک موضوعی)

-         هنگامی که در مصاحبه موضوع های خبری گوناگون مطرح باشد (مصاحبه خبری چند موضوعی)

-         ابتدا در لید چکیده مهم ترین مطالب ارائه و بعد از ارائه توضیحات مربوط به موضوع لید؛ میتوان در پاراگراف های بعدی (سوم و چهارم ) فهرست سایر مطالب مصاحبه را ذکر کرد .

-         در تنظیم مصاحبه چند موضوعی میتوان با « میان تیتر » از یکدیگر جدا کرد .

 

 

                                                                               لید (مهم ترین موضوع )

 

          لید (مهم ترین موضوع )

                                                                                     توضیحات لید

 

                 توضیحات بیشتر با توجه                                                   فهرست مطالب ديگر

                          به اهیمت موضوع                                                            موضوع های

                                                                                                    بعدی با توجه

                                                                                                      به اهمیت

 

 

 

                     

           مصاحبه خبری یک موضوعی                                            مصاحبه خبری چتد موضوعی    

 

نکاتی درباره تنظیم مصاحبه

1-    درمصاحبه خبری مناسب نیست که مطالب گوناگون به صورت فهرست در لید نوشته یا متن به صورت سوال و جواب تنظیم شود .

2-    در مصاحبه های فردی – گروهی – تفسیری و عمقی که معمولا برای انتشار عقاید و نظرات شخصیتهای خبری و غیرخبری بهترین سبک نگارش « سبک تاریخی با لید » است و متن این مصاحبه ها را میتوان به طور مستقیم سوال و جوابی نوشت – اگر مصاحبه های فردی به صورت سوال و جواب نوشت شود ؛ توصیف محیط مصاحبه نیازمند ظرافت است اینگونه مصاحبه ها بیشتر حالت توصیفی و تشریحی دارد و به طور کل پرسش ها و پاسخ ها را در این مصاحبه میتوان به طور غیرمستقیم – مستقیم یا تلفیقی از آندو آورد .

3-    در مصاحبه بدون آمادگی قبلی اتکای سوالات بر 6 عنصر خبری یکی از بهترین راه حل هاست

 

 

 

عوامل و عناصر منفی در مصاحبه رادیویی و تلویزیونی

-         یکی از عوامل منفی مصاحبه در رادیو و تلویزیون تجسم گذشت زمان است و هنگامی این تجسم بوجود میاید که مصاحبه زنده پخش شود که سبب سطحی شدن برنامه میشود .

-         مصاحبه گر یا خبرنگار میداند که تنظیم نهایی از سوی تهیه کننده یا مقامات دیگر سازمان است و نه وی بنابراین انگیزه و ذوق خبرنگار کاهش میابد .

 

مهمترین « ویژگی ها » و « معایب » مصاحبه رادیویی نسبت به سایر مصاحبه ها

-         مزیت مصاحبه تلفنی بر حضوری صرفه جویی در وقت است اما عیب بزرگ آن اینست که اداره آن در دست خبرنگار نیست .

-         مصاحبه تلفنی برای طرح سوالات پیجیده مناسب نیست و بیشتر برای طرح یک یا دو سوال مناسب است و زمان برای دریافت 1 تا 2 دقیقه است .

-         نکات مهم مصاحبه تلفنی (1- مودب و محتاط بودن 2- طرح سوالات قرمز در پایان مصاحبه 3- پیچیده نکردن بیش از حد مصاحبه )

 

فرمول « آرمه »

-         آرمه مخفف (آغاز طرح – راه حل – موانع و اهداف طرح )

-         این فرمول در مصاحبه های اجتماعی؛ اقتصادی؛ عمرانی که فقط به دنبال چگونه و چرایی حاثه است کاربرد دارد نه در مصاحبه سیاسی

 

چهار شیوه تهیه « گزارش هایی عینی »

-         مشاهده عینی – جمع آوری اسناد – اطلاعات دیگران – مصاحبه مستقیم