همشهری آن لاین_کامران محمدی:علم
ارتباطات، اگرچه همواره يكي از علوم مورد توجه بشر بوده است، ولي در
سالهاي اخير، به يكي از موضوعات هميشگي براي بحثهاي گوناگون تبديل شده
است.
اين بحثها، گسترهاي از برداشتهاي روانشناختي عميق (نظير
سايبرنتيك) تا نكات جذاب علمي-تخيلي را در سينما و ژورناليسم
دربرميگيرد. بنابراين طبيعي است كه كتابهاي اين رشته، در گرايشهاي
مختلفاش، براي مخاطبان امروزي، جذابيت خاصي دارد. 3كتاب روشهاي تحقيق
كيفي در علوم ارتباطات، تكنولوژي رسانهاي از منظري انتقادي و نظريهها و
پژوهشهاي ارتباط جمعي، از جمله كتابهاي قابل توجهي هستند كه در اين حوزه
به تازگي به بازار آمده اند.
اين 3كتاب كه از جمله كتابهاي حوزه ارتباطات انتشارات همشهري هستند
مثل ساير آثار اين حوزه، شكل و شمايلي يكسان دارند و آنها را محققان و
استادان برجسته ارتباطات در عصر امروز نوشتهاند.
روشهاي تحقيق كيفي در علوم ارتباطات
روشهاي تحقيق كيفي در علوم ارتباطات نوشته تامس ليندلف و برايان تيلور است كه عبدالله گيويان آن
را ترجمه كرده است. گيويان در مقدمه اين كتاب درباره اهميت ارتباطات
مينويسد: «سخني به گزاف نيست اگر بگوييم انسانها همچون ماهياني هستند كه
در درياي ارتباطات به دنيا ميآيند، شكل ميگيرند و زندگي خود را به سر
ميبرند. بيارتباطات، شايد انسان، هرگز انسان به معنايي كه ميشناسيم،
نميتوانست بوده باشد.»
مقدمه 10صفحهاي گيويان، چيزي بيش از يك مقدمه است؛ چيزي در
اندازههاي يك مقاله كاملا علمي كتابخانهاي كه براساس 10منبع خارجي جديد
نوشته شده است و خود بر وزن كتاب ميافزايد؛ چرا كه پيش از ورود به آنچه
شاكله اصلي كتاب را شكل ميدهد، مخاطب را بهخوبي با دنيايي كه در آن پا
گذاشته است، آشنا ميسازد.
اما چيزي كه بيش از همه، اهميت اين كتاب را افزايش ميدهد، نويسندگان
آن است. گيويان درباره برايان تيلور مينويسد: «در معرفي تيلور (و از اين
به بعد برايان) بايد گفته شود كه او مرد جوان مشهوري است كه از نيوانگلند
به غرب رفت و (عمدا) در آنجا اقامت گزيد و اينك حق كار در منطقه بولدر از
كلادو را دارد؛ جايي كه 300روز از سال آفتابي است، پر است از نمايشگاهها
و فروشگاههاي ماشينهاي استيشن، درمانگر و فروشگاههاي قهوه. نخستين
عرصه پژوهشهاي كيفي او حوزه سايهروشن ارتباطات در - و درباره-
سازمانهاي مرتبط با سلاحهاي هستهاي بود. او هر وقت ميتوانست، با
نوشيدن قهوه و پريدن بر ترك دوچرخه و طي كردن مسير پرفرازونشيب بين
تپهها، گوش دادن به موسيقي و خواندن داستانهاي جنايي از اين مقوله عبوس-
اما مجابكننده- رهايي ميجست. او، خوب يا بد، بيشتر به زندگي دانشگاهي
تعلق خاطر دارد.»
نثر خوب و روان، نگاه همراه با طنز و متفاوت گيويان از همين تكه
بهخوبي روشن است و ميتوان بهخوبي دريافت ترجمهاش نيز واجد اين
ويژگيها خواهد بود؛ ترجمهاي روان از كتابي بهشدت دانشگاهي و در عين حال
كاربردي. گيويان درباره ليندلف مينويسد: «ليندلف (و از اين به بعد، تام)
مهاجري از تگزاس است كه اكنون افتخار كار كردن در لگزينگتون از كنتاكي-
يكي از مراكز بازارهاي آزمايشي در منطقه مركزي آمريكا- را دارد. او علاوه
بر چيزهاي ديگر، سينهچاك گوش كردن به موسيقي، اصلاحيه قانون اساسي آمريكا
(مشتمل بر آزادي بيان، مطبوعات و مذهب)، فروش غيررسمي كالا در حياط منزل و
سفرهاي جادهاي بسيار طولاني است. اگر دماي هوا بيشتر از 2 درجه
سانتيگراد نباشد آماده خواهد بود تا با برايان به دوچرخهسواري برود و
فاصله بين كوهها را طي كند.»
روشهاي تحقيق كيفي در علوم ارتباطات، فهرست جامعي دارد. اين كتاب در 9
فصل تدوين شده است كه هر يك از فصلها با فهرستي ريز و قابل فهم، براي
مخاطب، تصوير روشني از آنچه در پيش است، فراهم ميآورند، از جمله:
مقدمهاي بر پژوهش كيفي در علم ارتباطات، سنتهاي نظري و پژوهشهاي كيفي
در علم ارتباطات، طراحي پژوهش، مشاهده، يادگيري و گزارش، پرسيدن، گوش كردن
و گفتن و... .
روشهاي تحقيق كيفي در علوم ارتباطات در 430صفحه، با قيمت 10هزار تومان منتشر شده است.
تكنولوژي رسانهاي از منظري انتقادي
تكنولوژي رسانهاي از منظري انتقادي همانطور كه از نامش پيداست، كتابي
چالشي در حوزه مطالعات فرهنگي و رسانهاي است. اين كتاب را يوست ونلون
نوشته، احد عليقيان ترجمه كرده و بيژن عبدالكريمي، وظيفه ويرايش علمي آن
را برعهده داشته است. عبدالكريمي در يادداشت كوتاه خود ابتداي كتاب
مينويسد: «ون لون استاد تحليل رسانه در مؤسسه تحليل فرهنگي دانشگاه
ناتينگهام ترنت است. از وي مقالات متعددي از جمله كتابي با عنوان خطر و
فرهنگ تكنولوژيك (سال2002) منتشر شده است. آثار او بهخوبي تأثيرپذيرياش
از ديدگاههاي متفكر بزرگ روزگار ما، مارتين هيدگر را نشان ميدهد. كاربرد
مفاهيمي چون گشتل، در-جهان- بودن، دازاين، انس و آشنايي با جهان و... در
اين كتاب بهخوبي اين تأثيرپذيري را آشكار ميسازد.»
در تكنولوژي رسانهاي از منظر انتقادي، مباحث مقدماتي اين بحث، تاريخ
تكنولوژي رسانهاي، مسيرهاي جايگزين: تكنولوژي به مثابه فرهنگ، رسانههاي
جديد و تنيافتگي (تنزدودگي) شبكهاي و نتيجه: نظريهپردازي درباره
تكنولوژي رسانهاي مطرح شده است. اين كتاب در 165صفحه، با قيمت
4500تومان منتشر شده است.
نظريهها و پژوهشهاي ارتباط جمعي
نظريهها و پژوهشهاي ارتباط جمعي را الكسيس تن نوشته و نعيم بديعي
ترجمه كرده است. اين كتاب نيز مثل كتاب نخست، فهرست جامع و با جزئياتي
دارد كه از ويژگيهاي خوب كتابهاي علمي-كاربردي است. درباره نويسنده كتاب
در ابتداي كتاب آمده است: «الكسيس تن در سال1944 در فيليپين متولد شد.
او پس از اتمام دبيرستان، تحصيلات خود را در رشته روزنامهنگاري كشاورزي
در دانشگاه فيليپين در سال1963 به اتمام رساند و عازم ايالات متحده
آمريكا شد. در دانشگاه ويسكانسين به تحصيلات خود ادامه داد و در سال1966
موفق به اخذ فوق ليسانس در رشته روزنامهنگاري كشاورزي شد. تن در سال 1970
دكتراي خود را در رشته ارتباط جمعي از دانشگاه ويسكانسين كسب كرد.»
آنطور كه در اين مقدمه آمده است، علاوه بر تاليف كتاب نظريهها و
پژوهشهاي ارتباط جمعي، تن دهها مقاله به زبان انگليسي در كتابها و
نشريههاي تخصصي ايالات متحده مانند فصلنامه روزنامهنگاري و ارتباطات،
مجله تخصصي ارتباطات و مونوگرافي ارتباطات منتشر كرده است.
اين كتاب در 4فصل تدوين شده است: علم ارتباط جمعي، ارتباط و اقناع، ارتباط جمعي و جامعهپذيري و دو الگوي نظري متفاوت.
نظريهها و پژوهشهاي ارتباط جمعي در 350 صفحه با قيمت 10هزار تومان منتشر شده است.
